Çin medyasında son iki haftada ön plana çıkan gelişmeler, SASAM Çin Uzmanı Arda ÖZÇAĞLAR tarafından hazırlanarak okuyucularımızın istifadesi için aşağıda sunulmaktadır.
1. BRICS Yeni Delhi Zirvesi: Çin’den AI, Dijital Ekonomi ve Ticaret Odaklı Beş Yeni Girişim
12–13 Eylül 2026 tarihlerinde Yeni Delhi’de düzenlenen 18. BRICS Zirvesi, Çin’in BRICS’i yalnızca siyasi koordinasyon platformu değil, ekonomik ve teknolojik iş birliği mekanizması olarak geliştirme yaklaşımını ortaya koyması bakımından dönem içerisinde öne çıkan gelişmelerden biri olmuştur.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, zirveye katılarak iki ayrı oturumda konuşma yapmıştır. Çin Dışişleri Bakanlığı, 2026’nın BRICS iş birliğinin 20. yılı olduğuna dikkat çekerken Çin’in 2027’de BRICS dönem başkanlığını devralacağını ve 19. BRICS Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağını açıklamıştır.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in açıkladığı beş somut girişim; BRICS çatısı altında açık kaynaklı yapay zekâ topluluğu kurulmasını, Özel Ekonomik Bölgeler Ortaklığı ile 2027 Hizmet Ticareti Forumu’nu, Dijital Ekosistem Bulut Platformu’nu, akıllı fabrika ile imalat dönüşüm desteklerini ve Mühendis Yetiştirme İttifakı kapsayan insan kaynağı programlarını içeriyor. Bu adımlar, Pekin’in BRICS yaklaşımında yalnızca üye sayısını artırmaktan ziyade; yapay zekâ, dijital altyapı, özel ekonomik bölgeler, akıllı imalat ve mühendislik standartlarını birleştirerek kendi güçlü olduğu teknoloji ve sanayi alanlarında derinlemesine bir iş birliği altyapısı kurmayı hedeflediğini gösteriyor.
Kaynak: https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/xw/zyxw/202609/t20260913_12021317.html?utm_source
2. ABD–Çin İlişkileri: Ticaret Rekabetinden Ekonomik Güvenlik Pazarlığına
Dönemin uluslararası basında en fazla öne çıkan Çin gelişmesi; ABD ile yürütülen temaslar olmuştur. Çin hükümeti, 19 Eylül’de Başbakan Yardımcısı He Lifeng’in 19–23 Eylül tarihlerinde ABD’de ekonomik ve ticari istişarelerde bulunacağını resmen açıklamıştır.
ABD basını ve uluslararası haber ajanslarının aktardığı bilgiler ise görüşmelerin klasik ticaret müzakerelerinden daha geniş kapsamlı olduğunu göstermektedir. Reuters’a göre ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile He Lifeng’in görüşmelerinde yapay zekâ, ticaret ve kritik mineraller, başlıca konular arasındadır. Tarafların ayrıca mevcut ticaret ateşkesinin geleceği, Çin’in nadir toprak ihracatı, ABD tarım ürünlerinin Çin tarafından satın alınması ve Boeing uçakları gibi konuları ele alması beklenmektedir.
3. Çin’in 2026–2030 Teknoloji ve Elektronik Sanayisi Stratejisi
Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT) ile Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, 15 Eylül’de elektronik bilgi imalat sanayisinin 15. Beş Yıllık Planı’nı (2026–2030) açıklamıştır.
Plana göre 2030 itibarıyla büyük ölçekli elektronik bilgi imalat işletmelerinin yıllık gelirinin 30 trilyon yuanı (4.5 trilyon ABD doları) aşması hedeflenmektedir. Entegre devreler, ileri hesaplama, tüketici elektroniği, temel elektronik bileşenler ve enerji elektroniği stratejik alanlar arasında sayılmaktadır. Plan ayrıca yapay zekânın teknolojik ve endüstriyel dönüşümdeki rolüne özel vurgu yapmaktadır.
Kaynak: https://www.miit.gov.cn/zwgk/zcjd/art/2026/art_7fcfa72ae2ab46469faa7b61c5261079.html?utm_source
4. Çin–ASEAN Ekonomik Entegrasyonu ve CAFTA 3.0
17–21 Eylül tarihlerinde Nanning’de düzenlenen 23. China–ASEAN Expo’nun ana gündemlerinden biri China–ASEAN Free Trade Area 3.0 (CAFTA 3.0) olmuştur. Fuara 70’ten fazla ülke ve bölgeden 3.400’ün üzerinde şirket katılmıştır. AI, dijital iletişim, yeşil kalkınma, akıllı lojistik ve sınır ötesi tedarik zincirleri öncelikli alanlar arasında yer almıştır. Fuarda ayrıca 500’den fazla ürünün sergilendiği özel bir AI pazarı oluşturulmuştur. Çin–ASEAN ekonomik ilişkisinin büyüklüğü de dikkat çekicidir. İkili ticaret 2025’te ilk kez 1 trilyon doların üzerine çıkarak 1,05 trilyon dolara ulaşmış; 2026’nın ilk yedi ayında ise %24,7 artarak 744,41 milyar dolar olmuştur.
Kaynak: https://english.www.gov.cn/news/202609/17/content_WS6aab3eacc6d00ca5f9a0d3d8.html?utm_source
5. Çin Uluslararası Yatırım ve Ticaret Fuarı (CIFIT)
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı Guangzhou Ticaret Ataşeliği tarafından 14 Eylül’de yayımlanan CIFIT 2026 değerlendirmesi, Türkiye açısından dönem içerisindeki en dikkate değer Çin içeriklerinden biridir. 8–11 Eylül’de Xiamen’de gerçekleştirilen CIFIT’e 129 ülke ve bölgeden 1.200’ün üzerinde kamu ve iş dünyası heyeti ile 30 uluslararası kuruluş katılmıştır. CIFIT 2026, önceki yıllardan farklı olarak yatırım faaliyetlerini “Invest in China”, “Chinese Investment” ve “International Investment” olmak üzere üç ana eksen altında toplamıştır. Bu yapı, Çin’in yalnızca yabancı sermaye çekme politikası değil, aynı zamanda Çinli şirketlerin yurtdışına yatırım yapma ve küresel değer zincirlerine daha ileri aşamalarda entegre olma stratejisinin de fuarın temel gündemlerinden biri haline geldiğini göstermiştir.
Kaynak: https://dtybs.ticaret.gov.tr/blog/post/35140/?utm_source