Twitter Facebook Linkedin Youtube

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ VE YENİ BÜYÜKŞEHİR KANUNUNUN SİSTEME ETKİLERİ

?smail DO?RU

?smail DO?RU

Bu çal??ma, 6360 say?l? “ON DÖRT ?LDE BÜYÜK?EH?R BELED?YES? VE Y?RM? YED? ?LÇE KURULMASI ?LE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DE????KL?K YAPILMASINA DA?R KANUN”un Büyük?ehir Belediyecili?i sistemine getirileri ile Kanun’a yönelik ele?tirileri analiz etmeye yönelik bir çal??mad?r. A?a??da, çal??man?n “Sonuç” bölümü yer almaktad?r.

**************

SONUÇ:

Yeni Büyük?ehir Kanunu ile ilgili kamuoyunda olu?an alg? incelendi?inde, olumlu yönler ile birlikte ele?tirilerin de belli ba?l?klar alt?nda topland??? görülmektedir.

Ele?tiriler; sistemin yerelle?me iddias?yla, genelle?me yapan bir sistem oldu?u, bu durumda hizmet ak???n?n aksayaca??, bütün ilçelere ve mahalle haline getirilmi? köylere gerekti?i gibi hizmet götürülemeyece?i, il özel idaresinin kald?r?lmas?n?n verece?i tahribat, köy hükmi ?ahsiyetinin kalkmas?n? “Subsidiarity”  ilkesine uygun olmayaca??, Kocaeli ve ?stanbul modelinin tüm illerde uygulanamayaca??, üniter devlet yap?s?n? tahrip edece?i ve merkezi idarenin nüfuzunu da tesirsiz hale getirece?i üzerinde yo?unla?maktad?r.

Olumlu görü?ler ise genel olarak ?u ?ekilde s?ralanabilir: Günümüze kadar hizmetler aç?s?ndan ma?dur olmu? olan köylerimizde yap?lacak yap?lar için yörenin geleneksel, kültürel ve mimari özelliklerine uygun tip mimari projeler yapma ve bu projelerden hem?erilerini ücretsiz yararland?rma görevi ilçe belediyelerine verilerek, daha önce ilçe belediyelerinden neredeyse hiç yararlanamayan köylülerimizin lehine bir düzenleme yap?lmaktad?r. Bununla birlikte köylerimizde ikamet edenlere sunulan bir k?s?m belediye hizmetleri kar??l???nda al?nacak harç ve ücretlerde muafiyet ve indirimler sa?lanmaktad?r. Bu itibarla söylenildi?inin aksine yerinden yönetim ilkesi köylerinin mahalleye dönü?mesiyle zarar görmü? olmayacakt?r.

Ar?tma sistemini çal??t?ramad???ndan turizm potansiyelini kaybeden birçok turizm bölgesi bulunmaktad?r. Özellikle bu bölgelerde belediyelerin birlikte kurdu?u ve çe?itli yönetsel sorunlarla verimli bir ?ekilde çal??t?ramad??? ar?tma sistemleri büyük?ehir belediyelerinin s?n?rlar? içerisinde kalan bölgelerde büyük?ehir belediyesinin güçlü maddi imkânlar? ile daha sorunsuz bir ?ekilde hizmete kavu?turulmas? mümkün olacakt?r.

Kanun yürürlü?e girmeden önce valilikler taraf?ndan proje koordinasyon ofisi ad?yla 2-3 uzmanla hizmet veren birimlerin yerine 30-35 ki?ilik uzman bir ekip olu?turulacakt?r. Dolay?s?yla bu birim ki?ilere ba?l? kalmaktan kurtulacak, alan?nda bütün ilin gelece?ini planlayarak rehberlik eden bir birim olacakt?r. 

Büyük?ehir belediyelerindeki pergel uygulamas?n?n son bulmas?, yönetimler aras?nda olmayan i?birli?ini, büyük?ehir s?n?r?nda bulunan belediyeler aras?nda giderecektir. Büyük?ehir belediyeleri; valilik binas?n? merkeze al?p çizilecek 20-30-50 kilometrelik bir daireden ibaret olmayacakt?r. Büyük?ehir belediyesi devaml?l?k arz eden bir hizmeti, yapm?? oldu?u bir yolu, “benim s?n?r?m buraya kadar” diyerek yar?da kesmeyecek, tüm kenti planlayacak ?ekilde tasarlayacak ve bu zihniyetle bütünle?ik ilçeler hatta kentler in?a edilecektir.

Bu kanunun üniter devlet yap?s?n? tahrip edece?i ve konfederasyonla?maya gidilece?i endi?eleri kamuoyunda s?kl?kla vurgulanmaktad?r. Benzer ele?tiriler, 2006 y?l?nda Devlet Planlama Te?kilat?na ba?l? olarak kurulan faaliyetlerine ülke genelinde devam eden Kalk?nma Ajanslar?n?n kurulmas? esnas?nda da gündeme getirilmi?tir. Fakat bu ajanslar?n kuruldu?u günden bu yana bulunduklar? bölgelere çok önemli katk?larda bulunduklar? görülmektedir.

Üniter devletin tahrip edilmesi, ancak, TBMM’ye yeni bir anayasa teklifi getirilmesi ve bu teklifte de, üniter devlet yap?s?n?n de?i?tirilip yerine hangi modelin getirilece?i aç?kça teklif edilerek TBMM’de görü?ülmesi, olgunla?mas? ve oylanmas? ile olabilecektir. Oysa ki, bu yasan?n amac?, parçal? yap?y? ortadan kald?rmak ve yeni mali olanaklarla ?ehirlerin kalk?nmas?na katk?da bulunmakt?r. Yat?r?mlar?n planlanarak ekonomik verimlili?inin artt?r?ld??? bir yap?ya kavu?makt?r.

Son dönemde nüfus hareketlerine bak?ld???nda her geçen gün köylerden ?ehirlere do?ru bir nüfus hareketi devam etmekte kent nüfusu her geçen gün artmaktad?r. E?er bu dönemde kentlerimiz ve kentlere yak?n bölgeler yeterince planlanamazsa kentle?me aç?s?ndan gelecek yüzy?l? yakalama ?ans?m?z kalmayacakt?r.

Bununla birlikte, AB üyesi ülkelerde kent altyap?lar?n?n durumu ile ülkemizdeki durum aras?nda nas?l bir fark oldu?u ortadad?r. Bilinmelidir ki bu ülkeler bu noktaya hemen gelmemi? y?llar?n birikimiyle bu noktaya ula?m??lard?r.

Yeni Büyük?ehir Kanunu ile kaynaklar?n optimal da??l?m? gerçekle?tirilecek ve y?llard?r devam eden merkezi idareden gelen kaynakla personelinin maa??n? ödemeye ve artan bütçe ile hizmet üretmeye çal??an belediye modeli tarihe kar??acakt?r. Ayn? konu benzer bir ?ekilde köyler için de geçerlidir. Köy yolunu ço?u bölgemizde so?uk asfaltla geçici çözümlerle yapt?rabilen, içme suyu deposu ar?zaland???nda günlerce susuz kalan, su deposunun tamiri için il özel idaresinden kaynak bulmak için u?ra?an, hatta baz? köylerde vatanda??n içme suyu tahsilat? yap?l?p ilgili idareye ödenmedi?inden dolay? ma?dur duruma dü?en köyler; yeni Kanun ile büyük?ehir belediyesi taraf?ndan ilin genelinin planlanarak koordinasyon içerisinde çözüme kavu?turulacakt?r.

Köy iken mahalleye dönü?en yerle?im yerlerinin altyap? hizmetleri için belediye ve ba?l? idarelere yat?r?m bütçelerinin %10’unu 10 y?l süre ile ay?rma zorunlulu?u getirilerek yakla??k 10 y?l içerisinde bu yasan?n kapsad??? alanlar?n içinde tüm alt yap? yat?r?mlar?n?n tamamlanmas?d?r.

Ayr?ca, 5216 say?l? Büyük?ehir Belediyesi Kanununda yer alan belediye kurulmas? için gerekli nüfus kriteri olan 5.000’i de?il, 2000 nüfusu dahi bulamam?? beldeler oldu?u unutulmamal?d?r.

Yeni Kanunun tamam? incelendi?inde ele?tirilen birtak?m noktalarda lokal sorunlar?n ya?anabilece?i fakat kendimizi yenilemeden klasik bir ?ekilde eskiyi devam ettirmenin ça?? yakalamak ad?na uygun olmayaca?? kanaatindeyiz.

Yeni Büyük?ehir Kanunu vatanda?lar?m?z?n hayat standartlar?n?n yükseltilmesi, geli?en ileti?im kanallar?yla global bir köy olan yeni dünya düzeninde var olabilmek, iç bar???m?z?, iç kalk?nmam?z? sa?layarak dünya ülkeleri ile rekabet edebilir bir pozisyona gelebilmek için, k?rsal alan-kent geli?mi?lik fark? olmadan “?ehirde ne varsa, köyde de o olacak” prensibiyle hareket etmek suretiyle birçok katk? sa?layaca?? muhakkakt?r.

Yorum Ekleyebilirsiniz